Alzheimer Hastalığı nedir? Alzheimer Hastalığı, adını, 1906'da bir Alman Doktor olan Alois Alzheimer'den almıştır.
Aradan geçen yüzyıl hastalığın tanısı ve tedavisi hakkında büyük
ilerlemeler getirmiş olsa da, yapılabilecek şeyler hala sınırlıdır ve
çözümleyici değildir. Demans (bunama), hastanın günlük faaliyetlerini
yapmasını ciddi bir şekilde etkileyen bir beyin hastalığıdır. Yaşlı
insanlar arasında en yaygın demans türü, Alzheimer Hastalığıdır.
Alzheimer Hastalığı, başlangıçta beynin hafıza, düşünce ve lisan
yeteneği ile ilgili bölümlerini etkiler. 65 yaş üzeri insanların %5'i,
80 yaş üzerindekilerin %20'si ve 90 yaş üzerinde olanların ise %
30'unda Alzheimer Hastalığı bulunmaktadır. Bu kadar sık görülen bir
hastalığın başlangıç bulguları önem kazanmaktadır.
Alzheimer
Hastalığının belirtileri nelerdir? Alzheimer Hastalığı ilerleyici bir
hastalıktır. Hafıza kaybı, günlük işleri yapmada zorlanma ve davranış
değişiklikleri gibi yakınmalarla ortaya çıkar. Bazı insanlar, bu tür
bulguları normal yaşlanmanın bir sonucu olarak kabul ederler; bazıları
da hastalık bulgusu diye düşünüp tıbbi yardım ararlar. Bu tür
bulguların depresyon gibi diğer hastalıklara bağlı olup olmadığını
değerlendirebilmek için doktor görüşü önemlidir.
Hastalığın ikaz bulguları;
1.
Hafıza kaybı: Yeni öğrenilen bilgilerin unutulması Alzheimer
Hastalığının sık görülen erken bulgularındandır. Kişi daha sık unutmaya
başlar ve daha sonra da hatırlayamaz. (Ara sıra randevuları ve isimleri
unutmak normaldir.)
2. Bilinen işleri yapmada güçlük:
Demanslı insanlar günlük işlerini yapma ve planlamada zorlanırlar.
Yemek hazırlama, oyun oynama gibi faaliyetlerde etap ve aşamaları
karıştırırlar. (Nadiren bir odaya niçin geldiğini veya ne söylemeyi
planladığını unutmak normaldir.)
3. Konuşma ile
ilgili problemler: Alzheimerli hastalar basit kelimeleri unutabilir ve
uygun olmayan kelimelerle değiştirebilirler. Bunlar da konuştuklarının
ve yazdıklarının anlaşılmasını zorlaştırabilir. Örneğin diş fırçası
kelimesini bulamaz yerine "ağzım için olan şey" diyebilir. (Zaman zaman
doğru kelimeyi bulmada zorluk olması normaldir.)
4.
Zamana ve yere yönelik oryantasyonda bozulma: Alzheimerli hastalar
kendi çevrelerinde semtlerinde kaybolmaya başlarlar. Nerede olduğunu,
oraya nasıl geldiğini ve eve nasıl geri döneceğini unuturlar. (Haftanın
gününü veya nereye gittiğini ara sıra unutmak normaldir.)
5.
Karar verme yeteneğinde güçlük ve azalma: Alzheimerli hastalar uygun
olmayan tarzda giyinebilirler. Sıcak bir günde birkaç kat veya soğukta
ince giyinme gibi. Kara verme yetenekleri zayıflamıştır. (Zaman zaman
şüpheli veya tartışmalı karar verme normaldir.)
6.
Düşünceyle ilgili problemler: Alzheimer'liler karışık mental görevleri
gerçekleştirmede zorlanabilirler. Rakamların nasıl ve niçin
kullanılacağını unutmak gibi. (Ara sıra mali hesapları dengelemede
zorlanmak normaldir.)
7. Eşyaları yanlış yerleştirme:
Alzheimerli hastalar eşyaları alışılmadık yerlere koyabilirler. Ütüyü
buzdolabına veya kol saatini şeker kutusuna gibi.. (Anahtarları veya
cüzdanı geçici olarak yanlış yere koymak normaldir.)
8.
Davranış ve mizaç değişiklikleri: Alzheimer'li hastalar hızlı mizaç
oynamaları gösterebilirler. Belirgin bir neden yok iken, sakin bir
halden kızgınlaşabilir veya ağlayabilirler. (Ara sıra karamsar ve üzgün
olmak normaldir.)
9. Kişilik değişiklikleri: Demanslı
hastaların kişilikleri, dramatik olarak değişebilir. Aşırı derecede
korkulu, şüpheci veya aile üyelerine bağımlı olabilir. (Yaşlanma ile
kişilik özelliklerinin biraz değişmesi normaldir.)
10.
İnisiyatif kaybı: Alzheimerli hastalar çok pasif olabilirler, saatlerce
televizyonun karşısında oturabilirler, olağandan daha fazla
uyuyabilirler, günlük işlerini yapmak istemezler. (Bazen iş ve sosyal
yükümlülüklerde yorgunluk hissi normaldir.
Uz. Dr. Abdullah Özkardeş Memorial Hastanesi Nöroloji Uzmanı
